Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezine Başvuran Kadınların Kendi Kendine Meme Muayenesi Yapmama Nedenleri ve Meme Kanseri Sağlık İnançlarının İlişkisi
Öz
Araştırma kanser taraması yaptırmak için kanser erken teşhis, tarama ve eğitim merkezlerine (KETEM) başvuran kadınların kendi kendine meme muayenesi yapmama nedenleri incelenmek ve meme kanserine yönelik sağlık inançları arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Tanımlayıcı desendeki araştırmanın evreni Kocaeli Darıca KETEM’e başvuran kadınlar oluşturdu. Örnekleme 01.01.2019 ve 31.03.2019 tarihleri arasında 695 kadın alındı. Veriler, Kadınların kişisel bilgi formu ve Champion sağlık inanç modeli ölçeği ile toplandı. Verilerin istatistiksel analizi SPSS for Windows 22.0 programıyla yapıldı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler (sayı ve yüzde) ve Pearson korelasyon katsayısı kullanıldı. Kadınların, %97.4’ü memesiyle ilgili bir hastalık, %95.4’ü meme cerrahisi geçirmediğini, %81.7’si kenedi kendine meme muayenesi (KKMM) yaptığını belirtti. Kadınların KKMM yapmama(127 kadın) nedenleri % 70.1 oranında bilgisizlikti. Kadınların ölçeğin duyarlılık alt boyutundan önemseme alt boyutu, motivasyon, KKMM yararları ve öz etkililiği ile mamografi yararları boyutlarıyla; önemseme alt boyutunun motivasyon, KKMM yararları ve öz etkililiği ile mamografi yararları alt boyutlarıyla; motivasyon alt boyutunun da KKMM yararları ve öz etkililiği ile mamografi faydaları boyutuyla ilişkisi pozitif yönlü ve kuvvetliydi. Sonuşlar doğrultusunda, kadınların KKMM yapmamalarının birincil nedeni bilgisiz olduğu için merkeze başvuran kadınların bu yönden değerlendirilmesi ve eğitilmesinin bilgi düzeyini artırmada önemli olduğu söylenebilir. Bu durum kadınların motivasyonunu artırabilir. Burada en önemli sorumluluk ebelere düşmektedir.
Anahtar Kelimeler
References
- Açıkgöz, A., Çehreli R., Ellidokuz H. (2011). Kadınların kanser konusunda bilgi ve tutumları ile erken tanı yöntemlerine yönelik davranışları, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 25(3): 145-154.
- Albeshan, S. M., Hossain, S. Z., Mackey, M. G., & Brennan, P. C. (2020). Can breast self-examination and clinical breast examination along with increasing breast awareness facilitate earlier detection of breast cancer in populations with advanced stages at diagnosis?. Clinical breast cancer, 20(3): 194-200.
- Alpteker, H., Gümüş, D., Doğan, S., Bilir, S., & Önal, M. (2011). Kız öğrencilerin meme kanseri ve kendi kendine meme muayenesi bilgi ve uygulamalarının incelenmesi. Meme Sağlığı Dergisi. 7(3): 176-181.
- Bayram Değer, V., Çifçi, S., Saka, G., Ceylan, A. (2018). Üniversite öğrencilerin kendi kendine meme muayenesi bilgi düzeyleri. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 27(5): 343-351.
- Erdem, S. S., Yılmaz, M., Yıldırım, H., Mayda, A. S., Bolu, F., vd., (2017). Düzce’de yaşayanların kanser ve kanser risk faktörleri hakkında bilgi düzeyi. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 7(1): 1-10.
- Eroglu, C., Eryilmaz, M. A., Civcik, S., & Gurbuz, Z. (2010). Meme Kanseri Risk Değerlendirmesi: 5000 Olgu. Uluslararasi Hematoloji Onkoloji Dergisi, 20(1): 27-33.
- Gözüm, S, Aydın, I. (2004). Validation Evidence for Turkish Adaptation of Champion’s Health Belief Model Scales, Cancer Nursing, 27(6): 491- 498.
- Gözüm, S., & Çapık, C. (2014). Sağlık davranışlarının geliştirilmesinde bir rehber: sağlık inanç modeli. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 7(3): 230-237.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Primary Health Care
Journal Section
Research Article
Publication Date
July 28, 2025
Submission Date
February 10, 2025
Acceptance Date
April 24, 2025
Published in Issue
Year 2025 Volume: 3 Number: 1